Garbodadar-(bakipress)- waxa maalintii shalay ahayd lagu soo qoray website yada reer Awdal qarkood in diyaarad maraykanku leeyahay ay soo fadhiisatay dooxada Osoli oo dhinaca bari kaga beegan magaalada garbodadar.

Mar an maayark degmada Md. cabdi Cabdillaahi Cumar(Cabdi Hindi) an ka waraysannay arrintaa wuxu ku jawaabay: “anigoo ah gudoomiyaha degmada Garbodadar waxan halkan ka cadaynayaa ummadda reer somailandna an u sheegayaa inaan wax diyaarad oo degmadan ku soo degtay aanay jirin habayaraatee, balse beenabuur u warkaasi yahay.”

Mar an gudoomiyaha waydiinay bal waxa ku kallifi kara warbaahinta been abuurka intaa le’eg ayaa wuxu ku jawaabay”horta waxa jirta warbaahintu run ma wada sheegaan sababo la xidhiidha dadkan wax qoraya oo danahooga siyaasadeed ay kala duwanyihiin. waxa jira websiteyo Somaliland taageera oo aad wax uga qora, waxa jira qaar SSC qolada la baxday taageera, qaar kale Awdal State ayey u sacabo tumaan, sidaa darteed waa laga yaaba qaar Awdal state raacsani inay warkaa qoreen, degmadanse lagama yaqaan waxa raalina kama nihin cid ka joogtaana qofna allaha ka yelee ma jirto.”

Suaal kale oo ahayd sowtan la sheegayo in rag awdal state ka tirsan ayaa a kulmay oo muddo 45 daqiiqo ay wadahadleen? wuxuna ku jawaabay “horta halkani waa Garbodadar Dilana maaha sowniga ku le maahaa hal qona Allaha ka dhigee cidi awdal state halkan kama joogto degaanka oo dhanna ma jiro. Dila ayaan waxan laga aaminsanayn waaba halkan.”

markii waraysiga gudoomiyuhu u noo dhammaaday ayaan makarafoonka la dhex marnay dadweynaha waxanan arrintan diyaarada wax ka weydiinay Oday Barkhad Xasan Odowaa oo Osoli ka yimi, waxana hadaladiisii ka mid ahaa ” wax diyaarad ah oo an aragnay amma an maqalnay ma jirto. muddo sannd hadda laga joogo waan aragnay oo dhawr habeen waan aragnay laakiin hadda waxba ma anaan arag.”

Oday barkhad mar an weydiinay bal inay jiraan degaanka cid Awdal State taabacsani inay jiraan ayaa wuxu noogu jawaabay “waxad sheegaysaanba ma garanayo dadkuna waa ila mid. anagu somaliland baan garanaynaa tanse ma maqal.”

Nin dhallinyaro ah oo aad u labbisnaa magaciisana noogu heegay Nuux Muuse oo annu weydiinay cid Awdal State ahi bal inay degaanka jirto ayaa ku jawaabay”horta degmada garbodadar waxaa lagama yaqaan dadkuna waxan somaliland ahayn ma rabaan, aniguse Rashiid Aw Nuur isku iskuul baan ahayn waanan garanayaa markaa runtii, uma arko nin maraykanku dan u ka yeelan karo oo u diyaarad u soo qaato, waayo, meesha waylo lama raacayo Guulwadana lagama rabo, Kanadana sidaan wararka ku hayo waa “car washer” ninkaan ogaana gadabuursi waxba u soo kordhin maayo.” waxa kaloo u yidhi Nuux kii oo hadalkiisii sii watta “walaahi waan yaabay markii la ii sheegay inu madaxweynaha Awdal state yahay.”

waa aniga oo ah Ayaan Maxamad ah kuna sugan degmada garbodadar nooli kulantee iyo ismaqal danbe oo xiisa leh. 

Dedaalka beesha caalamku wado waxa bilow u ah shirka bishan February 23-keeda ka dhacaya dalka Ingiriska, kaasi oo lagu casuumay Somaliland iyo guud ahaan maamulada ka jira Somaliya, waxana jira walaac iyo doodo badan oo ku xeeran ka qaybgalka Somaliland ee shirkaasi.

Beesha caalamka iyo hay’adaha arrimaha Somaliya khuseeyaana waxay bilaabeen doodo iyo iclaamyo ay ku soo bandhigayaan aragtiyadooda ku aadan siday noqonayso dawladda cusub ee Somaliya ee Magaaladda Muqdisho laga dhisi doonaa, marka aad doodahaa iyo shirar doceedyada socda go’aamada ka soo baxaya eegtana waxa la isku wada raacsan yahay afartan qodob:

1.       In laga guuro ku meelgaadhnimada lana sameeyo dawlad metasha Somaliya kuna qotonta Gole ama Baarlamaan loo bixinayo (National Constitutive Council)

2.       In laga soo xulo xubnaha Golahaas dhammaan maamulada ka jira Somaliya (Marar 18-kii gobol ee Somaliya ka koobnaan jirtay)

3.       In lagu fadhiisiyo xulista xubnaha saami qaybsigii 4.5 ka ahaa ee Carta lagu abuuray, kaas oo mar labaaad lagu ansixiyey shirkii dhawaan ka dhacay Magaaladda Garowe.

4.       In xubnaha ay soo xulaan waxa loogu yeedhay (Traditional Titled Elders) ama Madaxdhaqameedyada la isku raacsan yahay.

Hadaba iyada oo aragtida guud ay caynkaa tahay ayey doodo ka jiraan sidii loo gaadhi lahaa hadafkaas ah in xukuumad loo dhiso Somaliya sanadkan.  Doodahaa waxa ka mid ah qaar ay soo jeediyeen AU-da, UN-ta, IGAD iyo hay’addo kale, waxana ka mid ah doodahaas mid Talyaanigu soo jeediyey oo u dhignayd sidan “Talyaanigu wuxuu ku talinayaa in Somaliya lagu wareejiyo maamul ka kooban beesha caalamka oo talada haya qiyaastii sanad iyo badh ilaa December 2013.  Wuxuu Talyaanigu soo jeediyey in loo dhiibo Somaliya UN/AU International Administration. Maamulkaa waxa madax ka noqonaya Joint UN/AU Special Representative for Somalia (JSR) oo ay wadajir u mgacaabaan AU-da iyo UN-tu.

Wuxuu Talyaanigu soo jeedinayaa in maamulkan cusub marka hore la wareego Muqdisho oo la sameeyo Maamul Ku Meel Gaadh ah oo ah Interim Authority ka kooban 15 xubnood oo ah Experts, 2/3 yihiin Somali 1/3na yihiin ajaanib oo ay beesha caalamka in ka mid ah magacaabaan. Xubnaha Somalida waxa lagu fadhiisanayaa sami qaybsigii 4.5.  Sidoo kale waxa la abuuri doonaa wakaalad maamusha lacagaha Somaliya iyada oo 60% ay isticmaali doonaan Interim Authorityga 15 ah 40% na Maamulka Guud ee UN/AUda ee JSR.

Xilwareejinta lagu Wareejinyo Awooda Somali:

Talyaanigu wuxuu soo jeedinayaa in si dhakhsa ah loo sameeyo Gole loo dhan yahay National Constitutive Council oo la wareega talada dalka 1 January 2014.  Golahaasi waxa ku jiraya Somaliland, Puntland, Ahlu Suna iyo maamulada cusub ee loo samaynayo meelaha laga xoreeyey Al-Shabaab.  Goluhu wuxuu ka koobnaan doonaa 100 xubnood oo ay soo magacaabaan maamulada jira, madaxweynaha, Raysal-wasaaraha, Wasaaraha iyo Gudoomiyaha DKM ee imika jirta. Waxa kale oo laga tali gelin doonaa baayac mushtarka iyo dadka ku jira xeryaha qaxootiga.  Golahaas waa inay ku yeeshaan ugu yaraan xubin 18kii gobol ee Somaliya ka jiri jiray iyada oo gobolna ka badnaan Karin 6 xubnood”

Soo jeedinta Talyaanigu muhimadeedu waa intaas aanu sare ku sheegnay, waxaase ku jira qodobo kale oo ah sidii loo fulin lahaa soo jeedintaa.  Guud ahaan se maamulka uu talyaanigu soo jeedinayaa waxay ku dhan tahay khariidadan hoose.

Buuhoodlle (Bakipress)- Wararka naga soo gaadhaya degamda Buuhoodle ee xarunta gobolka Cayn ayaa sheegaya in dagaal xoogani uu dib mar kale uga qarxay deegaanka Sool-joogto oo qiyaastii 30 km dhinaca bari kagag beegan degmada Buuhoodle.

Wararka ayaa intaas ku daraya in weli dagaalkaasi uu socdo laman oga ilaa iyo hada khasaaraha uu sababay iyo weliba cida weerarka soo qaaday inkasta oo markii hore in dagaal qarxo cabsi weyn laga qabay maadaama ay Maleedhiyadda nabad diidka ah ee ku sugan aaga Buuhoodlle iyo Ciidamadda Qaranka Somaliland goobtaas isku hor fadhiyeen.

Waana markii 3-aad oo mudo todobaad gudihiis ah uu deegaanka Sool-joogto dagaal ku dhex maro ciidamada Somaliland iyo Maleeshiya Beeleedka Hubaysan ee ku sugan Deegaankaas. 

Kadib markii u soo shaacbaxay warka sheegaya in Wasiir cali Xaamud Jibriil iyo Wasiirka arrimaha dibaddu ay isku muruxsadeen shirka golaha wasiiradu ay lahaayeen khamiistii an soo dhaafnay dhexdiisa, ayaa wuxu noqday warkaasi mid aad iyo aad ay ugu diirsadeen dadweynaha ka soo jeeda gobolada Awdal/Selel iyo Gabiley gudaha iyo dibedaba.

” Cali Xaamud Jibriil weligiiba wuxuu ahaa nin geesiya oon gabbashada aqoon arrinta aw u dhaqaaqana ka soo dhalaala, tallaabadan u qaadayna waa lagu wada diirsaday waana mid laga filayey waanan ku hambayeynayaa .” Cabdi Xadi Ciise.

Meelaha la isugu yimaado ee magaalooyinka waaweyn ee dalkan Kanada sida Ottowa, dadku waxay aad ay u hadal hayaan talalaabadaa geesinimada leh ee u qaaday Cali xaamud jibriil.

dadka waxad moodaa siday sheekadan ugu tiiqtiiqsanayaan ee ay u qaadaa dhigayaan  inu wahab saarnaa Cali u ka duuliyey, waxanay arrintaasi ka marag  noqotay sida Cali Xaamud ugu heellan yahay dadkiisa iyo dalkiisaba. Haddii wasiirada iyo xildhibaanadeena qaarkood arrintoodu dadka qaar la tahay habar fadhida legdini wax uga fudud, waxa halkaa laga dheehan karaa amma qofka caadiga ahi fikrad ka qaadan karaa hirdanka adag iyo loollanka ka taagan shirarka golayaasha xukuumadda ee lagu mareeyo arrimaha dalka oo dhan.

Sidoo kale, waxa sheekadani dad badan ay soo xusuusinaysaa mar u Xildhibaan Axmad Yaasiin Sh. Cali Ayaanle waraysi ay Harowo.com ay la yeelatay u ku yidhi” waxa la yidhi habar fadhida legdini wax uga fudud. Hadaad moodaysaan inan meesha iska fadhino reer awdalow arrintu sidaa way la duwantahay oo marwalba waa noo dagaal.”

Mar an arrintan wax ka weydiinay nin dhallinyar ah oo ka soo jeeda degaanka Borama magaciisana la yidhaa Cabdi xadi Ciise ayaa wuxu yidhi: “ Cali Xaamud Jibriil weligiiba wuxuu ahaa nin geesiya oon gabbashada aqoon arrinta aw u dhaqaaqana ka soo dhalaala, tallaabadan u qaadayna waa lagu wada diirsaday waana mid laga filayey waanan ku hambayeynayaa ”.

abdiraxmaan Xuseen ayaa  isaguna yidhi: ” Cali xaamud waan nin galgal badan,  af macaan, dad la dhaqan leh, jinkana ka qosliya oo aan marnaba an ka daalin halka ay dani ka gasho waana ninka keliya ee xidhiidhiya uguna faro dhuudhuuban reer Adal iyo xubnaha ugu tunbuuran dawladda Siilnaayo, waana nin jira wallaahi.” waxa akaloo Cabdiraxmaan intaa u ku daray; “laba bilood baan dalkii soo moogahay gacan baana u taagay ninkaa kartida Ilaahay siiyey.” 

waxa kaloo sheekadani ay keentay inay soo ifbaxaan arrimo kale oo runtii dadkii xogogaalka u ahaa ay aad ugu ammaaneen Cali Xaamud balse anay dadka iyo saxaafaduba anay ka warqbin arrimahaas oo qaarkood xasaasi ay yihiin laguna tilmaami karo “TOP SECRET”.

Staff reporter  

Khaatumo – (Bakipress) – Shirkii magaaladda Taleex uga socday beelaha Dhulbahante ayaa manta lagu doortay Madaxweyne iyo laba xubnood oo Golaha Madaxtooyada noqon doona, Gole Wasiiro iyo Gole Wakiilo. Waxaana Madaxweynaha Talada haynaya loo doortay Axmed Cilmi Cismaan (Axmed Karaash).

Sida wararku sheegayaana Waxaa hadda lagaga dhawaaqay Berdaha Khaatumo ee Magaalada Taleex, xubnaha hogaanka u qabanaya maamulka Khaatumo. xubnahan ayaa la sheegay inay xilka haynayaan muddo gaadhaysa 18 bilood, si looga baxo xaalada adag ee lagu jiro. iyadoo hadda loo dhaariyey xilkii qaar kamid ah.

Waxaa si ku meel gaadh ah loogu doortay magaalada Taariikhiga ah Taleex inay noqoto Caasimadda maamulka Khaatumo. Waxaa iyana lagu dhawaaqay in Golaha Wakiiladu ka  koobnaan doono 47 xubnood oo 9 ka mid ah loo qoondeeyey inay noqdaan Hablaha Khaatumo.

Magacayada Golaha madaxtooyada ayaa kala ah:

1. Axmed Cilmi Cismaan (Karaash)

2. Maxamed Yuusuf Jaamac (Indhosheel)

 3. Cabdibuur Cilmi Qaaji (Biindhe)- (Dib baa laga dhaarinayaa)

Magacayada Golaha Wasiirada:

1. Xuseen Saleebaan Xaaji Axmed (Dabay)-  Wasiirka Wasaaradda Xidhiidhka Caalimiga iyo Jaaliyadaha

2. Maxamed Ducaale Cabdi- Wasiirka Amniga Qaranka

3. Cismaan Axmed Jeex- Wasiirka Wasaaradda  Maaliyadda

4. Cabdikariim Faarax Dhaaye- Wasiirka Wasaaradda Horumarinta iyo Khayraadka Dabiiciga

5. Maxamuud Diiriye Cabdi Joof- Wasiirka Wasaaraada Adeega Arrimaha Bulshada

6. Yasiin Axmed Sulub- Wasiirka Wasaaradda Arimaha Gudaha

Dhinaca kalena iyadoo go’aankaas lagaga dhawaaaqay Taleex ayaa ay Xukuumadda Somaliland ku mashquulsan tahay banaan baxyo dhalanteed ah oo aan wax qiimo ah ugu  fadhiyin Qadiyada Somaliland, iyadoo sida lagu wado maalinta sabtida ah laga dhigi doono magaalooyinka Hargeysa, Burco iyo Boorame. Halka hore looga dhigay Gabilay iyo Berbera.

Sidoo kalena ilaa hada ma jiro wax talaabo ah oo ay qaaday xukuumadda Somaliland oo ku wajahan sidii ay u sii wadi lahayd talaabadii Milatari ee ay ku qaaday Buuhoodle.

Golaha Baarlamaanka Khaatumo2 ayaa la filayaa in maalmahan soo socda la soo xulo waxaana xiligan ay ku soo baxayaan qaabka qabiilka, tiradda Golaha Wakiiladda ayaa lagu sheegay 47 xubnood kuwaas oo kala noqonaya sidan:

1.  waxa ka imaanayaa Saddex Meeleedkii Dhulbahante 27 ( Gudaha)

2 . waxa  ka imaanaya Saddex Meeleedkii Dhulbahante  9 ( Jaaliyadaha)

3.  hablaha Khaatumo  6 ( 3 gudaha iyo 3 dibadda ah)

4. beesha Fiqishini 3

5. beesha Gabooye  2

Bakipress

Hargeysa(Bakipress) Wasiirka Arrimaha Dibeda Somaliland Maxamed C/laahi Cumar iyo Wasiir ku-xigeenka Wasaaradda Waxbarashada Somaliland Cali Xaamud Jibriil ayaa la sheegay shirkii Golaha Wasiiradda ee Maanta oo lagaga hadlay mudahaar ay xukuumaddu abaabulayso maalinta Sabtida ah inay isku af-dhaafeen oo ay dood adagi ku dhex martay kadib markii Wasiirka Arrimaha Dibedda Somaliland Madaxweynaha iyo Golaha u soo bandhigay in laga gaashaanto halis ka iman karta Gobolka Awdal oo uu tilmaamay in dhaqdhaqaaq lagu doonayo in Maamul Goboleed lagaga dhawaaqo.

“Arrintan ayaa la sheegay in Wasiir ku-xigeenku si weyn uga cadhooday isla markaana uu ku Eedeeyay wasiirka in uu warbixin qalad ah Madaxweynaha iyo Golaha siinayo, waxaanu sheegay inaanay jirin arrin caynkaas ahi haddii ay jirtana Wasiiradda Gobolkoodu tahay waajibkooda inay wax ka qabtaan ee aanay u oolin Wasiirka Arrimaha Dibedda, waxaanu si ba’an ugu weeraray Wasiirka oo uu ku tilmaamay inaanu waligii arag Magaaladda Boorame ee uu ka waramayo.”

Doodan ayaa la sheegay in ay kor u qaaday xaraarada fadhigii manta isla markaana ay dhalisay in weerar iyo Weerar celis ay isku qaadaan labadaas wasiir, hase yeeshee ma jirto go’aan rasmi ah oo arrintaa laga qaatay inkasta oo la isku raacay in Boorame loo diro Wasiir ku-xigeenka si uu u abaabulo isku soo abaxa Sabtida lagu taageerayo Madax banaanida Somaliland

Dhinaca kalena Marawada Madaxweynaha ayaa la sheegay inay manta ku qabatay Qasriga Madaxtooyadda kulan ay ku shirinaysay Dumarka Ururada Siyaasadda kuwaasoo la sheegay inay kala hadlaysay sidii ay uga qayb qaadan lahaayeen abaabulkaasi.

Sidoo kalena Dawladda Hoose ee Hargeysa ayaa qaar ka mid ah Ururada Bulshada xarunta Dawladda hoose ugu qabatay kulan kale oo ay ku abaabulayso sidii ay uga qayb qaadan lahaayeen isku soo baxaasi.

Isku soo baxan ayaan ilaa hada si rasmi ah aanay ugu dhaqaain xukuumaddu inkastoo abaaulkiisa ay wado Madaxtooyaddu lamina garanayo in maalintaasi la fasixi doono shaqooyinka Qaranka iyo Dugsiyadda Waxbarashada